De verschillende vormen van zelforganisatie van agile teams

Wat betekent het eigenlijk als we zeggen dat een agile team zelforganiserend is? En is dat wel de juiste term? Sommige mensen spreken van zelfmanagement. Om te ontdekken welke term beter past, bekijken we vier verschillende niveaus van autoriteit voor agile teams.

Vier manieren om autoriteit te verdelen in zelforganiserende teams

Richard Hackman, een professor aan Harvard University, beschrijft vier autoriteitsniveaus voor teams. Deze niveaus zijn belangrijk wanneer je bijvoorbeeld een agile transformatie wilt inzetten, waarbij deze autoriteitsniveaus onvermijdelijk zullen verschuiven. Laten we deze vier niveaus eens bekijken. We beginnen met het niveau met de minste autoriteit.

• Teams met de minste autoriteit zijn managergestuurde teams (manager-led teams). Managergestuurde teams hebben de autoriteit om het werk uit te voeren dat aan hen wordt toegewezen. Ze hebben echter geen autoriteit over het proces – dat is de verantwoordelijkheid van de manager.

• Daarna komen volgens Hackman zelforganiserende teams (self-managing teams, self-organizing teams). Naast het uitvoeren van het werk managen zelforganiserende teams zelf hun processen en kunnen ze zelf beslissen hoe ze willen werken. Hieronder valt bijvoorbeeld of ze wel of niet met een agile aanpak gaan werken.

• Nog meer autoriteit krijgen zelfvormende teams (self-designing teams). Zelfvormende teams hebben daarbovenop de autoriteit om het team zelf vorm te geven. Deze teams kunnen iemand uit het team zetten, iemand nieuw aannemen of een ander persoon in het team opnemen, enzovoort. In sommige gevallen krijgen zelfvormende teams ook autoriteit over zogenaamde rapportagelijnen (reporting relationships), zowel binnen het team als met personen buiten het team.

• De teams met de meeste autoriteit zijn autonome teams (self-governing teams). Autonome teams hebben de autoriteit om te beslissen over het doel of de hoofdtaak van het team. Een autonoom team zou bijvoorbeeld zelf kunnen besluiten om in plaats van een akoestisch meetinstrument een videogame te ontwikkelen.

In de volgende tabel worden de vier soorten teams nog eens samengevat:

Waar werkt zelforganisatie?

Volgens Hackmans autoriteitshiërarchie worden zelforganiserende agile teams geclassificeerd als zelfstandig leidende teams. Agile teams managen zelf hun werk (Welk teamlid pakt welke taak op?) en de manier waarop dat werk wordt gedaan (Werken we met Kanban of Scrum? Hoe lang moeten onze Sprints zijn?). Agile teams zijn echter niet zelfvormend of zelfs autonoom. Zelforganiserende agile teams hebben dus autoriteit over hun werk en processen, maar niet over wie er deel uitmaakt van het team of wat het doel van het team is.

Zelforganisatie of zelfmanagement?

Welke term je gebruikt, kun je in principe zelf kiezen. Persoonlijk geef ik de voorkeur aan zelforganisatie om twee redenen:

1. Ten eerste werd het ook zo beschreven in het allereerste artikel over Scrum (HBR.org, 1986) – het oudste agile framework. De twee auteurs, Takeuchi en Nonaka, zagen zelforganisatie als een van de zes noodzakelijke kenmerken voor een „snel, flexibel proces".

2. Ten tweede vind ik de oorsprong van zelforganisatie in de chaostheorie erg nuttig als het gaat om teamgedrag. Een zwerm vogels in de lucht vertoont bijvoorbeeld zelforganiserend gedrag. Hetzelfde geldt voor een mierenkolonie, een bijenvolk of auto's op een snelweg. Zulke voorbeelden van zelforganisatie uit de natuur laten vaak heel goed zien wat zelforganisatie voor een agile team kan betekenen.

Als je bijvoorbeeld zoals ik in Colorado woont, zie je vaak hele "steden" van prairiehonden – een tunnelsysteem dat de prairiehonden in de grond graven. Ze graven hun tunnels niet volgens een vast masterplan. Ze beginnen gewoon te graven en als ze op een steen stuiten, graven ze eromheen. Ook een team begint in een bepaalde richting te werken. Als die richting verkeerd blijkt te zijn, past het team de koers aan en wijkt het uit voor het obstakel, precies zoals de prairiehonden dat doen.

Conclusie over zelforganisatie bij agile teams

Vanwege zijn geschiedenis in de agile literatuur en de bruikbaarheid van de voorbeelden voor zelforganisatie is deze term mijn persoonlijke favoriet. Als je de voorkeur geeft aan de term zelfmanagement, kun je die natuurlijk net zo goed gebruiken.

Een structuur voor productorganisaties

=> Ontdek hoe je jouw organisatiestructuur kunt veranderen naar een productorganisatie.

Psychologische veiligheid in virtuele ruimtes

=> Zo bescherm je jezelf en je collega's bij het remote werken in virtuele ruimtes!

Aanpassingsvermogen van bedrijven

=> Hoe creëer je een nieuw product binnen enkele uren?