Zit je nog te klagen of ben je al aan het vormgeven?
De betrokkenheid is laag. De frustratie is groot. En te veel mensen hebben in stilte hun werk opgegeven.
In "Van niets komt niets", mijn nieuwste maandelijkse column voor de Kölner Stadt-Anzeiger, sta ik stil bij wat het betekent om verantwoordelijkheid te nemen in een tijd van wijdverbreide berusting. Naar aanleiding van een indrukwekkende ontmoeting met de 89-jarige oprichter van OBI onderzoek ik waarom verontwaardiging niet genoeg is, waarom de schuld bij anderen leggen niets verandert – en waarom we allemaal meer invloed hebben op ons werk dan we denken.
Dit is een column over verantwoordelijkheid, mindset en de stille moed die nodig is om vorm te geven – vooral wanneer het makkelijker zou zijn om te klagen.
Een paar jaar geleden had ik het geluk om de oprichter van OBI te ontmoeten. Hij was op dat moment 89 jaar oud – en vanaf het eerste moment voelde ik zijn energie. We spraken over leiderschap, over de maatschappij en al die dingen die ons niet bevallen. Op een gegeven moment leunde hij naar voren, keek me aan en zei:
"Verontwaardigd zijn is niet genoeg. Klagen is niet voldoende. We moeten vormgeven."
Die woorden hebben me nooit meer losgelaten.
En ze komen bij me op als ik het actuele Gallup-onderzoek over de wereld van werk lees. De cijfers zijn – zoals al jaren – ontnuchterend: slechts 21 procent van de werknemers wereldwijd is betrokken bij het werk. Maar liefst 62 procent doet dienst volgens voorschrift. 17 procent heeft innerlijk allang opgezegd.
Anders gezegd: bijna acht van de tien mensen benutten niet hun volledige potentieel – omdat ze het niet kunnen, niet mogen of niet willen. Bijzonder alarmerend: meer dan de helft zoekt actief of passief naar een nieuwe baan.
Natuurlijk is het makkelijk om naar boven te wijzen: de baas is overbelast. De doelen zijn onduidelijk. De organisatie overreguleert. Gallup bevestigt: 70 procent van de betrokkenheid hangt direct af van de directe leidinggevende.
Maar ook veel leidinggevenden staan onder hoge druk. Volgens Gallup neemt het welzijn van veel leidinggevenden merkbaar af – vooral bij vrouwen en oudere leidinggevenden is een duidelijke daling zichtbaar. Wie dus alleen naar anderen wijst, maakt het zich te makkelijk. Want vaak zitten ook degenen naar wie we wijzen allang aan hun grenzen. Des te belangrijker is het om je eigen handelingsruimte niet uit het oog te verliezen.
Want motivatie is geen eenrichtingsverkeer. Wie voortdurend wacht op impulsen van buitenaf, verliest de verbinding met de eigen effectiviteit. Wie zichzelf als slachtoffer van de omstandigheden ziet, legt de eigen beleving in handen van anderen.
Echte verandering begint altijd bij jezelf. En het begint klein.
Waar kun je invloed op uitoefenen? Welke beslissing kun je vandaag nemen die jou en anderen goed doet? Waar zou je kunnen stoppen met functioneren – en beginnen met vormgeven?
Drie kleine stappen kunnen daarbij helpen:
-
Zoek een gebied waarop je echte invloed hebt en neem verantwoordelijkheid.
-
Zoek bondgenoten. Want motivatie wordt sterker als je haar deelt.
-
Stel je houding ter discussie: reageer je, of geef je al vorm?
Vormgeven betekent niet dat je meteen iets groots moet veranderen. Het begint klein: met een constructief voorstel in plaats van stille frustratie. Met de moed om een idee aan te kaarten. Met de beslissing om verantwoordelijkheid te nemen – ook als het niet in je functieprofiel staat.
Juist in Duitsland wordt veel geklaagd. Over politiek, economie, het weer – en natuurlijk ook over het werk. Maar wie alleen klaagt, blijft stilstaan. Wat we nu nodig hebben, is een nieuwe wil om vorm te geven. Een blik op wat mogelijk is. En een bewustzijn van onze eigen kracht: helderheid, betrouwbaarheid, diepgang. Daarop kun je bouwen – in het klein én in het groot.
Natuurlijk dragen leidinggevenden verantwoordelijkheid. Maar zij zijn niet alleen verantwoordelijk. Als we willen dat werk verandert, dan begint dat ook bij onszelf.
Volgens Gallup ervaren betrokken mensen aanzienlijk minder stress en beoordelen ze hun leven over het geheel positiever. Betrokkenheid werkt dus ver voorbij de werkplek.
Wat daarvoor nodig is? Geen nieuw mission statement. Maar participatie. Moed. En het besef dat vormgeven geen kwestie van positie is – maar van houding.
Of, zoals een 89-jarige oprichter het zo eenvoudig en krachtig zei:
"Klagen is niet genoeg. We moeten vormgeven."
Van niets komt niets.
