Wat is een Catalyst Leader?

Het Agile Manifest werd al in 2001 geschreven. Toch duurde het twee decennia en een mondiale pandemie voordat vrijwel alle organisaties door Covid-19 beseften hoe belangrijk Business Agility is. Zelfs als jouw organisatie geen tech- of softwarebedrijf is, is het vermogen om op veranderingen te reageren niet alleen een belangrijk concurrentievoordeel, maar ook het verschil tussen voorspoed en neergang.

Eerlijk gezegd vind ik dat de term VUCA overmatig gebruikt lijkt te worden, maar nog nooit in ons leven was de wereld zo volatiel, zo onzeker, zo complex en zo meerduidig als nu. Hoe slim je ook bent, niemand kan voorspellen wat de toekomst brengt. Dat betekent niet dat gedegen analyse waardeloos is, maar aanpassingsvermogen oftewel agiliteit is nog belangrijker dan in 2001.

Waarom is Catalyst Leadership belangrijk?

Zoals bij alle veranderingen in organisaties, begint een agile transformatie bij de leiders binnen het bedrijf en wordt door hen aangedreven. In tegenstelling tot veel andere veranderingsinitiatieven vereist een agile of digitale transformatie en uiteindelijk ook een agile organisatie leiders die anders denken en vooral anders handelen. Deze nieuwe gedragingen (verderop uitgebreid beschreven) zijn wat wij katalytisch leiderschap oftewel Catalyst Leadership noemen. Dit is het vermogen om besluitvorming te versnellen door de beslissingsbevoegdheid te verplaatsen naar de mensen die het dichtst bij de informatie en de klant staan.

Volgens onze ervaring is het voor elke organisatie die agile wil worden cruciaal om zich niet alleen te richten op nieuwe werkwijzen, zoals Scrum, Design Thinking en Kanban of een andere aanpak van projectmanagement, maar zich vooral te richten op het creëren van het juiste leiderschapsgedrag. Dit bereiken ze door hun bestaande leiders te ontwikkelen en/of leiders met de juiste vaardigheden en het juiste mindset te bevorderen naar relevante leiderschapsposities. Wat zo'n Catalyst Leader is en hoe Catalyst Leadership eruitziet, is de focus van dit artikel.

Wat is een Catalyst Leader?

Er zijn verschillende bronnen voor Catalyst Leadership oftewel katalytisch leiderschap. Daarom is het erg moeilijk te beoordelen wie de term als eerste heeft bedacht. Persoonlijk ben ik de termen Catalyst Leader en Catalyst Leadership tegengekomen via het boek "Leadership Agility" van Bill Joiner en Stephen Josephs. In hun Leadership Agility Framework is de Katalysator een van vijf leiderschapsniveaus, waaronder ook Expert, Achiever, Co-Creator en Synergist vallen. Het boek zelf is wat droog, maar zeker de moeite waard als je dieper wilt duiken in het begrip van het framework en de verschillen tussen de verschillende leadertypes. Een uitgebreide lijst met aanbevolen boeken vind je aan het einde van dit artikel.

Naast het boek Leadership Agility wordt de term Catalyst ook vaak gebruikt op basis van het VACC (Visionary, Architect, Catalyst, and Coach) leiderschapsmodel van McKinsey & Company. In hun artikel uit 2019 "De nieuwe rollen van leiders in organisaties van de 21e eeuw" pleit McKinsey ervoor dat "de huidige complexe zakelijke omgeving een nieuwe benadering van leiderschap vereist met vier nieuwe rollen: Visionair, Architect, Coach en Katalysator".

Als opgeleid medicus en daarmee zeer natuurwetenschappelijk georiënteerd, heb ik de term Katalysator altijd geïnterpreteerd als iets dat reacties versnelt. In het geval van leiderschap en organisaties katalyseert een Catalyst Leader de snelheid van besluitvorming om uiteindelijk snellere inspectie- en aanpassingscycli mogelijk te maken. Ze doen dit niet door zelf steeds meer beslissingen te nemen, maar door mensen die dicht bij de klant en dicht bij de informatie staan in staat te stellen en te machtigen om belangrijke beslissingen te nemen. Een geweldige casestudy over hoe dit kan worden gedaan, is vastgelegd in het boek "Turn the Ship Around" van David Marquet. Je kunt hier ook een korte en mooi gemaakte video bekijken met de kernboodschappen uit zijn boek:

Wat zijn de belangrijkste eigenschappen van een Catalyst Leader?

In het hierboven genoemde artikel karakteriseert McKinsey & Company de katalysator als volgt: "Als Catalyst Leader maken leiders energie vrij in het hele systeem. Ze doen dit op vier manieren: ze verwijderen obstakels die teams ervan weerhouden ideeën te realiseren; ze bevorderen verbindingen binnen de organisatie; ze helpen mensen om waar ze aan werken te verbinden met de visie en doelen van de organisatie; en ten slotte creëren ze een inclusieve en uitnodigende omgeving van heelheid, waarin mensen hun authentieke zelf meebrengen naar kantoor, op een energieke en duurzame manier werken en het volledige spectrum van hun persoonlijke en professionele ambities kunnen nastreven."

Voor ons als Certified Scrum Trainers is dat een beetje vaag. Wij geloven dat het veel concreter en tastbaarder moet zijn, zodat mensen die Catalyst Leader willen worden het ook echt kunnen begrijpen. In onze certified Agile Leadership Training en onze online cursus voor zelfstudie voor Agile Leaders karakteriseren we een katalysator met de volgende eigenschappen:

• Een katalysator is zich ervan bewust dat een leider, om iets groots te bereiken, eerst een geweldige cultuur moet creëren. Een cultuur waarin het draait om "wij" en "ons", in plaats van om "ik" en "zij".
• Een Catalyst Leader creëert en communiceert een duidelijk doel en een visie voor de organisatie. Op basis daarvan ontwikkelen ze samen met hun leiderschapsteam de strategie. Om dit te doen moet elke Catalyst Leader over uitstekende communicatievaardigheden beschikken.
• Een Catalyst Leader richt zich op groei in plaats van puur op winnen: duurzame groei van het bedrijf, groei van individuen en teams, en eigen groei als leider. Dit betekent ook dat een katalysator levenslang leren waardeert.
• Om de groei van individuen en teams te realiseren, treedt een katalysator in veel gevallen op als coach, dat wil zeggen als iemand die zich richt op de systematische ontwikkeling van zijn mensen. Dit is niet hetzelfde als dat de leider een coach is, maar het vereist wel dat de leider over coachingsvaardigheden beschikt.
• Om duurzame groei voor de organisatie te bereiken, begrijpt een Catalyst Leader dat innovatie essentieel is en ook dat innovatie alleen door experimenteren tot stand kan komen. Dit vereist een cultuur van psychologische veiligheid, samenwerking en echte transparantie.
• En tot slot weet een Catalyst Leader dat echte samenwerking alleen mogelijk is als er wederzijds respect heerst, maar ook dat mensen niet bang zijn om elkaars ideeën uit te dagen. Om mensen aan te moedigen de ideeën van de leider ter discussie te stellen, zegt een katalysator dingen als "Ik zou het mis kunnen hebben", waarmee mensen toestemming krijgen om kritische feedback te geven.

Als onderdeel van mijn online cursus voor Agile Leaders heb ik een korte video gemaakt over de Catalyst Leader:

Wie zijn voorbeelden van katalytische leiders?

Enkele van de grote leiders van onze tijd, zoals Steve Jobs, Elon Musk en Jeff Bezos, vertonen veel van de belangrijkste eigenschappen van een Catalyst Leader. Deze lijst is natuurlijk niet compleet... Er zijn zoveel andere leiders die waarschijnlijk betere voorbeelden zouden zijn, maar ik heb deze drie gekozen omdat ze heel bekend zijn.

Betekent dit dat ze 100% van hun tijd als katalysatoren werken of handelen? Nee, natuurlijk niet! De kunst is om te weten wanneer je op een bepaalde manier handelt, bijvoorbeeld wanneer je teams beslissingen laat nemen en wanneer je als leider ingrijpt. Amazon spreekt hier van type-1 en type-2 beslissingen.

Worden ze allemaal als aardige mensen gezien? Eerlijk gezegd heb ik nooit de kans gehad om een van hen persoonlijk te ontmoeten. Op basis van boeken en interviews heb ik het gevoel dat alle drie in zekere zin bijzondere en toch gewone mensen zijn. We hebben allemaal onze zwakke punten. De reden dat ik dit noem, is dat ik te vaak zie dat mensen katalytisch leiderschap associëren met het idee dat de leider aardig is en het team dient. Maar dat is niet het geval. Aardig zijn en de besluitvorming in een organisatie versnellen zijn twee heel verschillende dimensies. Geef ik de voorkeur aan een aardige Catalyst Leader? Natuurlijk wel ;-)

Hoe word je een Catalyst Leader?

Het mooie van het Leadership Agility Framework is dat het laat zien dat leiders zich kunnen ontwikkelen van Expert naar Achiever naar Katalysator.
Er zijn veel dimensies om rekening mee te houden, de belangrijkste zijn:

• Tijd: Iedereen heeft tijd nodig om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen.
• Zelfbewustzijn: Je moet je er eerst van bewust zijn dat je jezelf kunt verbeteren, om aan een continue persoonlijke ontwikkelingsreis te beginnen.
• Situatiebewustzijn: Het vermogen om snel in te schatten welk type actie nodig is.
• Oefening: Om in staat te zijn instinctief én bewust op een bepaalde manier te handelen en leiding te geven, is veel oefening nodig.

Er zijn concrete tools en technieken die leiders kunnen gebruiken om hun zelf- en situatiebewustzijn te vergroten. Tasha Eurich, dé wereldwijde thought leader op het gebied van zelfbewustzijn, heeft een geweldig boek geschreven vol verhalen over "eenhoorns" van zelfbewustzijn – mensen die erin geslaagd zijn hun niveau van zelfbewustzijn significant te verhogen om succesvollere leiders te worden. Een van de historische persoonlijkheden die ze behandelt, is niemand minder dan George Washington. Ik kan Tasha's werk en vooral haar boek "Insight" van harte aanbevelen. Tijdens een van onze Agile100 online conferenties had ik de kans om Tasha te interviewen over het onderwerp zelfkennis, en we hebben onze learnings vastgelegd in de volgende Sketchnote.

Om je mindset te veranderen, moet je gewoontes veranderen. En het veranderen van gewoontes lukt alleen door je handelingen aan te passen. We moeten dingen keer op keer doen, totdat we de neurologische verbindingen en het spiergeheugen hebben opgebouwd. James Clear beschrijft in zijn bestseller "Atomic Habits" heel goed hoe je een verandering van gewoontes systematisch, dus stap voor stap, kunt aanpakken.

Onderwerpen waar veel leidinggevenden als eerste aan werken, zijn communicatie, gespreksstijl, meetingstructuur inclusief moderatie, en het geven en ontvangen van feedback. Leiders moeten trainingssituaties inbouwen in hun dagelijkse werk, want in vergelijking met sporters hebben we normaal gesproken niet veel tijd om te oefenen, omdat we constant "in het spel" zitten. Een andere goede manier om je als leidinggevende verder te ontwikkelen, is Executive Coaching.

Wanneer moet je katalytisch leiderschap toepassen?

Er is een geweldig citaat van Vince Lombardi dat zegt: "Perfectie is niet bereikbaar, maar als we perfectie najagen, kunnen we excellentie bereiken." Ik geloof dat het met handelen als Catalyst Leader heel vergelijkbaar is. Ook al kunnen we niet 100% van onze tijd als katalysator optreden en zullen we dat waarschijnlijk ook niet doen, we kunnen proberen zo vaak mogelijk een katalysator te zijn.

Naast onze persoonlijke ontwikkeling, d.w.z. het vergroten van ons zelf- en situatiebewustzijn en het oefenen van nieuw gedrag, zijn er nog een paar andere factoren die bepalen of we als leider als katalysator kunnen optreden en succesvol kunnen zijn.

1. Helderheid
   In hoeverre hebben de mensen in onze organisatie helderheid over waar we als organisatie naartoe willen? Als die helderheid ontbreekt, zullen mensen hoogstwaarschijnlijk niet in staat zijn om beslissingen te nemen die onze organisatie ondersteunen bij het bereiken van haar doelen. Als het aan helderheid ontbreekt, ligt dat meestal aan de communicatie van de leiders of het gebrek daaraan.

2. Competentie
   Hoe competent zijn onze medewerkers om zinvolle beslissingen te nemen? Dit heeft betrekking op zowel de vakinhoudelijke competentie, d.w.z. kennis van klantbehoeften, de concurrentiesituatie, etc., als op de algemene probleemoplossende vaardigheden. Als we geloven dat het onze medewerkers aan competentie ontbreekt, is het onze taak als leider om hen eerst te bekwamen voordat we hen kunnen bemachtigen.

3. Commitment
   Zetten medewerkers zich in voor het bereiken van de organisatiedoelen? Is het team dat aan het product werkt gepassioneerd bezig of verzamelen ze alleen maar uren om te laten zien dat ze druk zijn? Hebben we een groep missionarissen of huurlingen? Het is de taak van een leider om ervoor te zorgen dat een organisatie missionarissen heeft die daar werken. Dit is deels gebaseerd op het ontwikkelen en delen van een overtuigende bedrijfsmissie en productvisie, maar ook op het werven en behouden van de juiste medewerkers.

4. Moed
   Zijn mensen moedig genoeg om belangrijke beslissingen te nemen of stellen ze beslissingen uit en worden ze te traag? Zodra mensen in staat zijn gesteld om belangrijke beslissingen te nemen, d.w.z. ze hebben helderheid of zoals Reed Hastings, de CEO van Netflix, zou zeggen, context en ze hebben ook competentie, wordt het een kwestie van moed of ze bereid zijn moeilijke beslissingen te nemen of niet. Een psychologisch veilige omgeving, een cultuur van experimenteren en omgaan met falen zijn allemaal ingrediënten om moedigere individuen en teams te creëren. Als mensen bang zijn voor straf, zullen ze altijd op safe spelen. Maar als ze hongerig zijn naar winst en succes, zullen ze risico's nemen.

Als leider, als Change Maker, is het jouw taak en ook jouw kans om de juiste omgeving te creëren voor je teams en je organisatie om succesvol te zijn. En tegelijkertijd zal dit ertoe leiden dat jij succes hebt. Zoals bij veel dingen in het leven, gaat het niet per se om de bestemming, maar om de reis ernaartoe.

Waar kan ik meer leren over katalytisch leiderschap?

In dit artikel hebben we verwezen naar meerdere boeken en andere artikelen. Hieronder vind je een lijst van de belangrijkste.

• Agiliteit in Leiderschap van Bill Joiner & Stephen Josephs
• Multipliers van Liz Wiseman & Greg McKeown
• Humanocracy van Gary Hamel & Michele Zanini
• No Rules Rules van Reed Hastings & Erin Meyer
• Mindset van Carol Dweck
• Insight van Tasha Eurich
• Work Rules van Laszlo Block
• Turn the Ship Around van David Marquet
• Atomic Habits van James Clear

Naast de boeken, die uitstekend geschikt zijn voor zelfstudie, hebben we een aantal trainingsaanbiedingen die je kunnen helpen om aan je persoonlijke leiderschapsreis te beginnen:

• Agile Leadership Training (Gecertificeerd door Agile Academy)
• Zelfgestuurde online cursussen voor Agile Leiders

Je kunt ons ook gerust een bericht sturen als je vragen hebt of een groter aantal leiders in je organisatie wilt ontwikkelen. Je kunt ons bereiken via team(at)scrum-academy.com.