De productstrategie in een agile wereld

Onlangs sprak ik met een team van zeer gefrustreerde Scrum-ontwikkelaars. Ze waren gefrustreerd omdat ze het hele afgelopen jaar alleen maar het ene feature na het andere hadden afgejaagd, en ze waren ervan overtuigd dat de productmanager eigenlijk geen flauw idee had wat precies hun doel was en wat ze wilden bereiken. Toen ik vervolgens met de productmanager ("Product Owner" in Scrum-terminologie) sprak, legde hij me uit dat hij dacht dat het idee achter methoden zoals Scrum was om flexibel en "agile" te blijven, en dat hij zich niet druk hoefde te maken over langetermijndoelen.

Dit was niet de eerste keer dat ik deze verwarring tegenkwam, en ik vrees dat het opzetten van een effectieve productstrategie onbedoeld het slachtoffer is geworden van de "Agile methoden".

Wat is een productstrategie?

Daarom leek het me nuttig om te verduidelijken wat een productstrategie is, waarom die zo belangrijk is en hoe je die kunt verenigen met een agile filosofie.

1) Allereerst moet een productstrategie de visie beschrijven die je wilt realiseren. De tijdsspanne hiervoor ligt normaal gesproken tussen de twee en vijf jaar. Het gaat om visionair werk dat overtuigend moet zijn, en absoluut niet om een specificatie.

De productstrategie wordt soms gepresenteerd in de vorm van een projectwiki, soms in een white paper, als PowerPoint-presentatie of als video waarin je de visie toelicht. Welk medium je kiest, hangt deels af van met hoeveel mensen je de productstrategie wilt delen en of je die persoonlijk kunt toelichten of dat die op zichzelf duidelijk moet zijn. In elk geval moet de strategie eenduidig, samenhangend en inspirerend zijn. Wat zal er verbeteren zodra dit product of deze service zijn volle potentieel heeft bereikt? Het gaat niet om specifieke features of functionaliteit die wel of niet gebouwd worden, maar om de voordelen van het hebben van dit product. Welke problemen worden met dit product opgelost? Waarom zullen de gebruikers het product geweldig vinden? Waarom wordt de wereld een betere plek zodra deze visie werkelijkheid is geworden?

2) Ten tweede vormt de productstrategie een brug tussen de bedrijfsstrategie en de product-roadmap. De productstrategie moet de bedrijfsstrategie ondersteunen en de roadmap beschrijft het huidige plan om van je huidige positie tot de realisatie van de visie te komen die in de productstrategie is beschreven.

Let op dat je de bedrijfsstrategie niet verwart met de productstrategie. De bedrijfsstrategie zou bijvoorbeeld kunnen zijn "ons e-commerce aanbod uitbreiden om ook kopers op andere continenten te bereiken". De productstrategie beschrijft dan het e-commerce aanbod met alles wat nodig is om de bedrijfsstrategie te ondersteunen, zoals: taalaanpassing, valutaomrekening, betaalmethoden, verzendmethoden en orderafhandeling, douanecontroles etc.

3) Ten derde is het vinden van een goede productstrategie een van de belangrijkste taken van een productmanager (of de "Director of Product Management"). Dat is niet eenvoudig, maar anders zijn de kansen vrij klein dat je uiteindelijk iets echt waardevols krijgt. Het is zoals het spreekwoord zegt: "Als je niet weet waar je naartoe wilt, maakt het niet uit welke weg je neemt."

Om een productstrategie te kunnen vinden, moeten we eerst een diepgaand begrip krijgen van de doelklanten, de markt en de onderliggende technologieën. Er zal veel gebrainstormd en gediscussieerd worden. Je moet de leidende ontwikkelaars en designers en de belangrijkste stakeholders actief bij deze gesprekken betrekken. De productstrategie moet je samen met het management bespreken en toetsen. Het leiderschapsteam moet zich intensief bezighouden met deze productstrategie.

Veel productmanagers denken ten onrechte dat de productstrategie door het hogere management moet worden opgelegd. In sommige gevallen is dat ook zo, bijvoorbeeld wanneer de oprichter van een startup als productvisionair fungeert. Als dat niet het geval is, moet je de productstrategie voorstellen en aan het management voorleggen, zodat zij die kunnen beoordelen. Dat is een geweldige kans om jezelf te profileren.

Features definiëren en bouwen zonder een goed doordachte productstrategie is zonder twijfel verspilling van tijd en geld.

4) Ten vierde is het belangrijk om te begrijpen dat een productstrategie je niet bindt aan specifieke features of een bepaalde volgorde. De features en de volgorde staan beschreven in de product-roadmap ("Backlog" in Scrum). Je kunt en moet de roadmap regelmatig aanpassen op basis van wat je hebt geleerd van de gebruikers, de markt, je analyses en de voortdurend veranderende technologieën.

Conclusie: agile productstrategie

Uiteindelijk ben ik tot het inzicht gekomen dat bepaalde productgerelateerde principes, die samenhangen met de productstrategie, jou en je team kunnen helpen om de vele beslissingen te nemen en compromissen te sluiten die ontstaan bij het definiëren van features en de gebruikerservaring. Deze principes zijn verbonden met de productstrategie en ondersteunen deze.

Hopelijk zie je in dat het hebben van een visie over wat je wilt bereiken absoluut niet in tegenspraak is met agile methoden. Sterker nog, ik beweer zelfs dat agile methoden, wanneer ze goed worden toegepast, je kunnen helpen om je productstrategie aanzienlijk sneller te realiseren dan met conventionele methoden.

Als je geen productstrategie voor je product hebt, raad ik je aan om diep adem te halen, een stap terug te doen en jezelf af te vragen wat je wilt bereiken. Waar moet het product bijvoorbeeld over drie jaar staan? Hoe ga je dat herkennen of meten? Deel deze visie vervolgens met je management en je team – vooral met de ontwikkelaars. Want ook zij willen weten waar het met het product naartoe gaat. Dat houdt de motivatie hoog en ze zullen zien dat hun productmanager niet zonder plan te werk gaat. Bovendien is de strategie belangrijk omdat deze de ontwikkelaars helpt om toekomstige mogelijkheden en vereisten te voorzien die hun beslissingen over technologie en architectuur kunnen beïnvloeden.

Deze tekst is afkomstig uit de blog van Marty Cagan en is door ons naar het Nederlands vertaald.