Hackman Autoriteitenmatrix

De Hackman-autoriteitenmatrix maakt transparant welke vaardigheden teamleden moeten ontwikkelen om door te groeien naar een zelforganiserend team. Hiervoor onderscheidt het model vier soorten teams en hun rollen.

• eenvoudig te begrijpen model ter illustratie van vormen van zelforganisatie
• het verwerven van de benodigde vaardigheden als voorwaarde voor agile samenwerking
• gebaseerd op het onderzoek van sociaal- en organisatiepsycholoog John Richard Hackman

Definitie van Hackmans autoriteitenmatrix

Hackmans autoriteitenmatrix is een model dat de toewijzing van verantwoordelijkheden binnen teams beschrijft. Op de horizontale as staan de mogelijke soorten teams, van managementgestuurde teams via zelfstandig leidende en zelfstandig vormgevende teams tot autonome groepen. Op de verticale as worden de verantwoordelijkheden weergegeven, met van onder naar boven een toenemende bandbreedte.

Het model maakt het mogelijk om de weg van klassieke teams naar zelforganisatie te begrijpen en te bewandelen.

Synoniemen

Autoriteitenmatrix, Authority Matrix, autoriteitenmodel, autoriteitenhiërarchie

Gebruik van het autoriteitenmodel volgens Richard Hackman

Hoe ziet de weg eruit van een organisatie met managementgestuurde teams naar zelforganiserende teams? Het is niet voldoende als een leidinggevende besluit dat een groep voortaan zelforganiserend moet werken. Dit leidt tot maximale chaos in de verdeling van verantwoordelijkheden: noch het management, noch de leden van zelforganiserende teams begrijpen ad hoc wie verantwoordelijk is voor welke taken. Bovendien beschikken de teamleden niet over de vaardigheden die nodig zijn voor zelforganisatie.

Hackmans Autoriteitsmatrix helpt om de samenwerking tussen management en zelforganiserende teams te begrijpen. Hiervoor definieert de auteur vier typen teams:

• Manager-geleide teams (manager-led teams): In dit klassieke model van teamwerk zijn de leden uitsluitend verantwoordelijk voor het uitvoeren van taken. De leidinggevende stuurt de processen aan, bepaalt de werkcontext, controleert en beoordeelt de resultaten en is verantwoordelijk voor de rapportage. De individuele teamleden hebben zelf weinig vrijheid bij het vormgeven van hun rol.
  Voorbeeld: klassieke projectteams
• Zelforganiserende teams (self-managing teams): Zelforganiserende teams dragen meer verantwoordelijkheid. Ze voeren het werk uit en nemen de controle over de resultaten van de groep op zich. Deze vorm van zelforganisatie komt vaak voor bij bedrijven die zich in een overgangsfase naar agile teams bevinden. De samenwerking met de leidinggevende wordt gekenmerkt door vertrouwen en meer ruimte voor het agile inrichten van het werk.
  Voorbeelden: Kanban- en Scrum-teams in de IT-sector
• Zelfvormgevende teams (self-designing teams): Deze zelforganiserende teams beslissen zelf over de randvoorwaarden van hun werk. Afhankelijk van de organisatie kan dit zelfs betekenen dat medewerkers gezamenlijk beslissen over het aannemen of ontslaan van teamleden. De leidinggevende geeft alleen de te behalen doelen aan. Deze rolverdeling komt vooral voor in agile teams en bij Lean Management.
  Voorbeeld: Scrum-teams met agile principes
• Autonome teams (self-governing teams): Zelfbesturende teams beslissen volledig vrij over hun werk en zijn niet gebonden aan instructies van een leidinggevende. De volledig vrije inrichting van hun samenwerking wordt ook gekenmerkt door het zelfstandig definiëren van doelen. Deze vorm van zelforganiserende teams komt slechts zelden voor.
  Voorbeelden: besturen, start-ups

Oorsprong van de Hackman Matrix

De autoriteitsmatrix gaat terug op J. Richard Hackman (1940 tot 2013), die geldt als een van de meest gerespecteerde experts ter wereld op het gebied van groepsprocessen en teams in organisaties. Hij deed tientallen jaren onderzoek op het gebied van sociale en organisatiepsychologie en doceerde als psycholoog aan Harvard University. In zijn boek "Leading Teams: Setting the Stage for Great Performances" presenteerde hij de autoriteitsmatrix en beschreef hij de vier niveaus van het toekennen van autoriteit in teams.