Różne rodzaje samoorganizacji w zwinnych zespołach
Co właściwie oznacza, gdy mówimy, że zwinny zespół jest samoorganizujący się? I czy to w ogóle właściwy termin? Niektórzy mówią o samozarządzaniu. Aby dowiedzieć się, który termin lepiej pasuje, przyjrzymy się czterem różnym poziomom autorytetu dla zwinnych zespołów.
Cztery możliwości podziału autorytetu w samoorganizujących się zespołach
Richard Hackman, profesor Uniwersytetu Harvarda, opisuje cztery poziomy autorytetu dla zespołów. Poziomy te są ważne, gdy np. chcemy zainicjować transformację agile, podczas której te poziomy autorytetu nieuchronnie się przesuną. Przyjrzyjmy się tym czterem poziomom. Zaczniemy od poziomu z najmniejszym autorytetem.
Zespoły z najmniejszym autorytetem to zespoły kierowane przez menedżera (manager-led teams). Takie zespoły mają autorytet do wykonywania przydzielonych im prac. Jednak nie mają autorytetu nad procesem – ten leży w gestii menedżera.
Kolejny poziom według Hackmana to zespoły samoorganizujące się (self-managing teams, self-organizing teams). Oprócz wykonywania prac, samoorganizujące się zespoły samodzielnie zarządzają swoimi procesami i mogą decydować, jak chcą pracować. Obejmuje to np. decyzję, czy będą pracować metodą agile (czy nie).
Jeszcze więcej autorytetu mają zespoły samoprojektujące (self-designing teams). Mają one dodatkowy autorytet w kształtowaniu samego zespołu. Mogą wykluczyć kogoś z zespołu, zatrudnić kogoś nowego lub przyjąć inną osobę do zespołu itp. W niektórych przypadkach zespoły samoprojektujące uzyskują również autorytet nad tzw. relacjami podległości (reporting relationships) zarówno wewnątrz zespołu, jak i z osobami spoza zespołu.
Zespoły z największym autorytetem to autonomiczne (self-governing teams). Autonomiczne zespoły mają autorytet do decydowania o celu lub głównym zadaniu zespołu. Na przykład autonomiczny zespół mógłby sam zdecydować, zamiast akustycznego przyrządu pomiarowego, rozwinąć grę wideo.
W poniższej tabeli cztery rodzaje zespołów zostały ponownie zestawione:
| Zespół | Autorytet |
| kierowany przez menedżera | Jedynie autorytet nad wykonywaniem pracy |
| samoorganizujący się | Dodatkowo autorytet nad sposobem wykonywania pracy (proces) |
| samoprojektujący | Dodatkowo autorytet nad składem zespołu i ewentualnie relacjami podległości |
| autonomiczny | Dodatkowo autorytet nad celem lub głównym zadaniem zespołu |
Gdzie działa samoorganizacja?
Zgodnie z hierarchią autorytetu Hackmana, samoorganizujące się zwinne zespoły są klasyfikowane jako zespoły samoorganizujące się. Zwinne zespoły samodzielnie zarządzają swoją pracą (który członek zespołu przejmuje jakie zadanie?) oraz sposobem, w jaki ta praca jest wykonywana (pracujemy z Kanban czy Scrum? Jak długie powinny być nasze Sprinty?). Zwinne zespoły nie są jednak samoprojektujące ani tym bardziej autonomiczne. Samoorganizujące się zwinne zespoły mają więc autorytet nad swoją pracą i procesami, ale nie nad tym, kto jest częścią zespołu ani jakim jest jego cel.
Samoorganizacja czy samozarządzanie?
Który termin chcesz używać, w zasadzie możesz wybrać. Osobiście preferuję samoorganizację z dwóch powodów:
Po pierwsze, tak zostało to opisane w pierwszym artykule o Scrumie (HBR.org, 1986) – najstarszym frameworku agile. Dwaj autorzy, Takeuchi i Nonaka, uznali samoorganizację za jedną z sześciu niezbędnych cech „szybkiego elastycznego procesu".
Po drugie, uważam, że korzenie samoorganizacji w teorii chaosu są bardzo pomocne, gdy chodzi o zachowanie zespołu. Na przykład stado ptaków w powietrzu wykazuje samoorganizujące się zachowanie. To samo dotyczy kolonii mrówek, roju pszczół lub samochodów na autostradzie. Takie przykłady samoorganizacji z przyrody często bardzo dobrze pokazują, co samoorganizacja może oznaczać dla zwinnego zespołu.
Jeśli np. mieszka się jak ja w Kolorado, często widzi się całe „miasta" świstaków – system tuneli, które gryzonie kopią w ziemi. Nie kopią swoich tuneli według żadnego konkretnego planu głównego. Po prostu zaczynają kopać, a gdy natrafiają na kamień, kopią wokół niego. Podobnie i zespół zaczyna pracować w pewnym kierunku. Gdy ten kierunek okazuje się błędny, zespół zmienia kurs i omija przeszkodę, zupełnie jak to robią świstaki.
Podsumowanie dotyczące samoorganizacji w zwinnych zespołach
Ze względu na swoją historię w literaturze agile i przydatność przykładów dotyczących samoorganizacji, ten termin jest moim osobistym faworytem. Jeśli wolisz pojęcie samozarządzanie, oczywiście możesz go równie dobrze używać.
Struktura dla organizacji produktowych
=> Dowiedz się, jak zmienić strukturę swojej organizacji w kierunku organizacji produktowej.
Bezpieczeństwo psychologiczne w przestrzeniach wirtualnych
=> Dowiedz się, jak chronić siebie i swoich współpracowników podczas pracy zdalnej w przestrzeniach wirtualnych!
Zdolność adaptacji firm
=> Jak stworzyć nowy produkt w ciągu kilku godzin?
