VUCA

Definicja VUCA

Akronim VUCA pochodzi od angielskich pojęć:

• Volatility (zmienność),
• Uncertainty (niepewność),
• Complexity (złożoność),
• Ambiguity (wieloznaczność).

Model VUCA opisuje tym samym wymagającą sytuację, w której firmy i organizacje muszą być skutecznie prowadzone pomimo zewnętrznych przeciwności i kryzysów na świecie.

Pierwotnie termin VUCA powstał w latach 90. w USA, aby opisać wyzwania gospodarcze ery po zakończeniu zimnej wojny. Jednak kolejne kryzysy i procesy rozwojowe pokazały, że stopień zmienności, niepewności, złożoności i braku jednoznaczności na świecie raczej rośnie, dlatego termin VUCA jest nadal stosowany.

Wyjaśnienie świata VUCA w aktualnym kontekście

Ostatnio kryzys związany z pandemią COVID-19 pokazał, jak szybko pozorne poczucie bezpieczeństwa może z dnia na dzień runąć (Uncertainty) i trwale zmienić nasz sposób życia, pracy i gospodarowania. Konieczność ciągłego reagowania na takie zmiany sprawia, że życie wydaje się niestabilne (Volatility). Postępująca globalizacja i cyfryzacja oferują tymczasem coraz więcej możliwości, jednocześnie zwiększając złożoność (Complexity) świata i jego wieloznaczność (Ambiguity).

Ponieważ te procesy zachodzące w naszym świecie VUCA w dużym stopniu dotyczą również świata pracy i gospodarki, rośnie poziom wyzwań zarówno dla pracowników firm, jak i dla kadry zarządzającej. Z tych potrzeb powstały różne modele zarządzania zmianą, takie jak model Kottera.

Zwinne zarządzanie firmami jest bezpośrednią odpowiedzią na wyzwania, które opisuje VUCA.

Strategie skutecznego radzenia sobie ze światem VUCA

Aby sprostać wyzwaniom świata VUCA, literom VUCA nadano nowe znaczenia:

• Vision (wizja),
• Understanding (zrozumienie),
• Clarity (jasność),
• Agility (zwinność).

Aby te cztery nowe zasady VUCA konsekwentnie i strategicznie włączyć w codzienną pracę, nie wystarczy szkolić tylko pracowników: w szczególności kadra zarządzająca powinna nauczyć się dostosowywać swój styl zarządzania do zmieniających się wymagań oraz budować kulturę jasności i otwartości, uczenia się i dzielenia się wiedzą.

Vision (wizja)

W czasach niepewności (Uncertainty) kluczowe dla osiągania celów jest posiadanie silnej wizji, za którą cały zespół w firmie może podążać. Podczas gdy sztywne skupienie się na drodze do celu (= jak) może prowadzić do zastoju przy pierwszej zmianie, skupienie na samej wizji (= dlaczego) daje wystarczającą swobodę i motywację, aby w razie potrzeby dostosować sposób działania.

Understanding (zrozumienie)

Z problemem wieloznaczności (Ambiguity) najlepiej radzić sobie poprzez zrozumienie: im głębiej zespół poświęca się zrozumieniu procesów pracy, ale także popełnianych błędów, tym łatwiej podejmuje decyzje o kolejnych krokach i dostosowaniach. Ważne jest przy tym, aby pracownicy i kadra zarządzająca regularnie wymieniali się doświadczeniami, wiedzą i informacjami, na przykład podczas retrospektyw. Zdrowa kultura podejścia do błędów również pomaga lepiej rozumieć zależności metodą prób i błędów oraz szybciej podejmować decyzje.

Clarity (jasność)

Im jaśniej określone są wymagania wobec projektu, produktu czy rozwiązania, tym lepiej ludzie radzą sobie ze złożonością (Complexity). Podobnie jak w przypadku punktu Understanding (zrozumienie), w kwestii jasności kluczowe jest, aby pracownicy komunikowali się ze sobą również między zespołami. Tylko w ten sposób złożone procesy i zależności stają się przejrzyste i widoczne, a działania mogą być lepiej ze sobą skoordynowane.

Agility (zwinność)

W ciągle zmieniającym się otoczeniu (Volatility) sukces odnosi ten, kto potrafi szybko dostosować się do zmian. Zwinne przywództwo (Agile Leadership) zespołów i zwinne zarządzanie projektami pomagają elastycznie reagować na zmieniające się rynki, warunki i potrzeby klientów.